Upadek podopiecznego to częsty scenariusz w pracy opiekunek osób starszych w Niemczech. Taka sytuacja wymaga zachowania spokoju, szybkiej oceny stanu zdrowia i zastosowania bezpiecznych technik podnoszenia. Przeczytaj nasz poradnik i dowiedz się, jak zrobić to prawidłowo!

Dlaczego ryzyko upadku u osoby starszej jest tak duże?

Ryzyko upadku, potknięcia lub utraty równowagi wzrasta wraz z wiekiem. W miarę upływu lat pogarsza się sprawność fizyczna, refleks oraz koordynacja wzrokowo-ruchowa. To powoduje, że wiele zwykłych czynności, takich jak wstawanie z łóżka, chodzenie po schodach czy korzystanie z łazienki, może zakończyć się przewróceniem i urazem. Takim sytuacjom często nie da się zapobiec, szczególnie jeśli podopieczny niektóre czynności wykonuje sam lub cierpi na demencję i może np. zapomnieć, że nie powinien wstawać bez asekuracji.

Najczęstsze przyczyny upadków u seniorów

• Osłabienie mięśni i stawów – senior może nie mieć wystarczającej siły, by przytrzymać się poręczy, gdy straci równowagę lub zakręci mu się głowie.
• Pogorszenie wzroku i słuchu – przez co osoba starsza może nie zauważyć progu, dywanu albo wystającego kabla i potknąć się w trakcie chodzenia.
• Choroby przewlekłe – np. po udarze lub przy chorobie Parkinsona senior może mieć trudności z kontrolą ruchów, co zwiększa ryzyko upadku podczas siadania, wstawania lub obracania się.
• Śliska podłoga lub niewłaściwe obuwie – po wyjściu z łazienki albo podczas chodzenia w skarpetach podopieczny może się poślizgnąć i upaść.
• Zmęczenie lub nagłe osłabienie – w trakcie przechodzenia z jednego pomieszczenia do drugiego senior może nagle stracić siły i nie zdąży usiąść.
• Pośpiech i brak asekuracji – podopieczny może próbować samodzielnie wstać w nocy lub iść do toalety bez pomocy, co często kończy się utratą równowagi i upadkiem.

Jak podnieść starszą osobę z podłogi krok po kroku?

Gdy senior upadnie, pierwsze co czujemy, to zwykle jest strach. Obawiamy się, czy nic mu się nie stało i zastanawiamy, czy wezwać pogotowie, czy podnieść go samodzielnie. Aby rozwiać te wątpliwości i ułatwić Ci podjęcie decyzji, przygotowaliśmy krótki poradnik. Sprawdź, jak podnieść osobę starszą w bezpiecznym i komfortowy dla niej sposób!

Krok 1. Ocena obrażeń po upadku

Upadek może być zarówno niegroźnym incydentem, jak i poważną sytuacją zagrażającą zdrowiu lub życiu seniora. Osoba, która jest w pobliżu, np. opiekunka, ma bardzo odpowiedzialną rolę, ponieważ musi szybko ocenić, jaki rodzaj wsparcia będzie niezbędny. Instrukcja postępowania w takim wypadku jest następująca:

• Sprawdź, czy senior jest przytomny – upewnij się, czy podopieczny reaguje na słowa lub dotyk, zapytaj, czy czuje się dobrze, czy może się poruszać oraz jak się nazywa i jaki mamy dziś dzień.
• Oceń oddech i tętno – nachyl się nad seniorem, obserwując ruch klatki piersiowej, aby sprawdzić regularność oddechu. Następnie delikatnie chwyć nadgarstek, aby wyczuć tętno. Jeśli choć jeden z tych parametrów odbiega od normy, natychmiast wezwij pogotowie.
• Poszukaj widocznych urazów – sprawdź, czy nie ma krwawień, siniaków, deformacji kończyn lub obrzęków wskazujących na złamania.
• Zapytaj o ból i dyskomfort – poproś seniora, by wskazał, gdzie czuje ból. Szczególną uwagę zwróć na głowę, kręgosłup, barki i biodra.
• Oceń funkcje ruchowe – jeśli podopieczny może poruszać rękami i nogami bez silnego bólu, oznacza to mniejsze ryzyko poważnego urazu.
• Zwróć uwagę na objawy neurologiczne – zawroty głowy, dezorientację, trudności z mową lub zaburzenia równowagi mogą wskazywać na wstrząśnienie mózgu lub udar i wymagają szybkiej interwencji lekarskiej.

Kiedy należy wezwać karetkę? Zadzwoń na numer alarmowy, jeśli pojawiają się: silny ból, złamania, uraz głowy, utrata przytomności, problemy z oddychaniem, duża utrata krwi lub inne poważne objawy.

Krok 2. Spokojna rozmowa z seniorem

Upadek może spowodować, że senior bardzo się zdenerwuje, a nawet wpadnie w panikę. Dlatego, jeśli nie ma konieczności wezwania karetki lub szybkiego opatrzenia ran, postaraj się zapewnić mu komfort psychiczny. Spokojnie porozmawiaj z podopiecznym, wytłumacz, co się stało i jaki jest dalszy plan działania.

Nie podnoś starszej osoby znienacka bez uprzedzenia jej o tym ani na siłę. Zawsze najpierw wyjaśnij, co będziesz robić i dlaczego oraz jak ważna jest współpraca w osiągnięciu celu. Dopiero gdy senior się uspokoi i zgodzi na Twoją pomoc, możesz przejść do podnoszenia.

Pamiętaj, że w razie problemów zawsze możesz skontaktować się z rodziną i poprosić o wsparcie.

Krok 3. Prawidłowa technika podnoszenia

Podnoszenie osoby leżącej wymaga zastosowania odpowiedniej techniki. Jest to niezwykle ważne nie tylko dla komfortu seniora, ale także dla Twojego bezpieczeństwa. Jeśli za szybko spróbujesz podnieść podopiecznego, możesz uszkodzić sobie kręgosłup.

Aby do tego nie dopuścić, stosuj się do poniższych wskazówek:

• Przygotuj otoczenie – usuń meble i przedmioty znajdujące się w pobliżu, żeby mieć wystarczająco miejsca na wykonanie niezbędnych ruchów.
• Stań blisko podopiecznego – podejdź do seniora i stań w taki sposób, aby Twoje stopy były stabilnie rozstawione na szerokość bioder. Taka pozycja ułatwia utrzymanie równowagi.
• Ustawienie nóg i pleców – ugnij kolana, trzymaj plecy prosto, nie pochylaj się w pasie. Siłę do podniesienia czerp z nóg, a nie z pleców.
• Chwyt podopiecznego – jeśli to możliwe, poproś seniora o przytrzymanie się Twojego ramienia lub ręki. Możesz obejmować go delikatnie pod ramionami lub użyć pasa do podnoszenia, jeśli jest dostępny.
• Koordynacja ruchu – powoli wstań, prostując nogi, trzymając plecy prosto i zachowując stabilną postawę. Ruch powinien być płynny i powolny, unikaj pojedynczych szarpnięć.
• Utrzymanie blisko ciała – trzymaj seniora blisko siebie, aby środek ciężkości był stabilny i nie obciążał Twoich pleców.
• Bezpieczne przeniesienie – jeśli trzeba przenieść osobę na krzesło lub łóżko, wykonuj ruchy powoli, kontrolując każdą zmianę pozycji. Nie skręcaj tułowia w trakcie podnoszenia, obracaj całym ciałem stopami.
• Zabezpieczenie po podniesieniu – upewnij się, że senior stabilnie stoi lub siedzi, a jego nogi mają pewne oparcie.

Kiedy należy wezwać pomoc? Jeśli podopieczny jest zbyt ciężki lub ruch sprawia Ci trudność, poproś drugą osobę o wsparcie lub użyj sprzętu wspomagającego, np. chodzika, pasa do podnoszenia lub krzesła transportowego.

Krok 4. Użyj krzesła jako pomocy

Jeśli nie jesteś pewna, czy wystarczy Ci sił na podniesienie osoby starszej i nie dysponujesz profesjonalnym sprzętem, użyj do pomocy zwykłego krzesła.

• Upewnij się, że jest stabilne, nie ma kółek i stoi na równej powierzchni.
• Ustaw krzesło blisko podopiecznego, tak aby mógł się na nim oprzeć lub usiąść od razu po wstaniu.
• Stań blisko seniora, uginając kolana i trzymając plecy prosto, tak aby ruchy były bezpieczne.
• Poproś podopiecznego, żeby objął oparcie krzesła lub przytrzymał się Twojego ramienia.
• Następnie pomóż mu podnieść się z podłogi, kierując go w stronę krzesła i cały czas asekurując każdy ruch.

Jak podnieść starszą osobę z podłogi – infografika

Asekuracja i zapobieganie kolejnym wypadkom – jak zwiększyć bezpieczeństwo seniora?

Po upadku ważne jest nie tylko udzielenie pomocy, ale także minimalizowanie ryzyka kolejnych incydentów. Zwróć uwagę na stabilność podłogi, usuń luźne dywany i przeszkody, a w razie potrzeby możesz też poprosić rodzinę o montaż specjalnych uchwytów przy łóżku i w łazience. Pamiętaj także o odpowiedniej asekuracji podczas wstawania, siadania, chodzenia, korzystania z wanny, prysznica i toalety. Chcesz lepiej rozumieć ograniczenia swoich podopiecznych? Dowiedz się więcej o najczęstszych chorobach wieku starczego i ich wpływie na codzienne funkcjonowanie.

W skrócie: Podstawowe zasady bezpiecznego podnoszenia osoby leżącej

• Stań blisko osoby starszej, rozstaw stopy na szerokość bioder dla stabilności.
• Uginaj kolana i trzymaj plecy prosto podczas podnoszenia.
• Trzymaj seniora blisko siebie, aby środek ciężkości był stabilny.
• Używaj punktów podparcia, np. krzesła lub poręczy, jeśli to możliwe.
• Jeśli podopieczny jest zbyt ciężki lub ruch sprawia trudność, zawsze poproś o pomoc drugą osobę.

Stosując się do powyższych wskazówek, możesz bezpiecznie podnieść osobę starszą bez ryzyka kontuzji.

Zachęcamy również do przeczytania innych wpisów na naszym blogu, w których opisujemy praktyczne porady dotyczące bezpieczeństwa i codziennej opieki nad osobami starszymi.